Diş hassasiyeti, özellikle soğuk, sıcak, tatlı, ekşi veya dokunma gibi uyaranlarla ortaya çıkan kısa süreli ve keskin diş ağrısıdır. Genellikle dentinin açığa çıkmasıyla ilişkilidir. Diş eti çekilmesi, mine aşınması ve dental erozyon gibi durumlar hassasiyete neden olabilir. Ancak her diş sızlaması hassasiyet anlamına gelmez; çürük veya çatlak gibi farklı sorunlar da benzer belirtilere yol açabilir.
Diş Hassasiyeti Nedir?
Dişin dış kısmında mine, onun altında ise dentin bulunur. Dentin, pulpa adı verilen ve sinir dokularının bulunduğu bölüme daha yakındır. Normalde mine ve diş eti, dentini dış uyaranlardan korur.
Dentin açığa çıktığında soğuk, sıcak, tatlı, ekşi veya mekanik temas gibi uyaranlar dentin içerisindeki mikroskobik kanallar aracılığıyla sinir dokusuna yakın bölgelere iletilebilir. Bunun sonucunda kısa süreli, ani ve keskin bir sızlama ortaya çıkabilir.
Bu nedenle hassasiyet çoğunlukla tek başına bir hastalıktan ziyade, dişin koruyucu yapılarındaki değişikliklerin ortaya çıkardığı bir belirti olarak değerlendirilir.
Dişler Soğuk ve Sıcakla Neden Sızlar?
Soğuk su, sıcak çay veya dondurma gibi uyaranlarla ortaya çıkan ağrının temelinde dentinin açığa çıkması bulunabilir.
Diş eti çekildiğinde kök yüzeyleri daha fazla açığa çıkabilir. Kök yüzeyinde mine bulunmadığı için dentin dış etkenlere karşı daha savunmasız hale gelir. Benzer şekilde mine aşındığında veya asitlerin neden olduğu mineral kaybı ilerlediğinde dentin açığa çıkabilir.
Bu durumda özellikle soğuk veya sıcak bir uyaranla başlayan ağrı genellikle kısa sürer ve uyaran ortadan kalktığında azalır.
Ancak ağrının uzun süre devam etmesi, kendiliğinden başlaması veya giderek şiddetlenmesi yalnızca hassasiyet olarak değerlendirilmemelidir.
Diş Hassasiyetinin En Sık Nedenleri Nelerdir?
Hassasiyetin altında farklı nedenler bulunabilir. En sık karşılaşılan durumlar arasında diş eti çekilmesi, mine aşınması ve dental erozyon yer alır.
Diş Eti Çekilmesi
Diş eti çekildiğinde dişin kök yüzeyi açığa çıkabilir. Kök yüzeyinde koruyucu mine tabakası bulunmadığından, sıcak ve soğuk uyaranlara karşı hassasiyet gelişebilir.
Bu nedenle özellikle dişlerin boyun bölgesinde başlayan sızlamalarda diş eti seviyesinin de değerlendirilmesi önemlidir.
Mine Aşınması
Diş minesinin mekanik olarak aşınması, dentinin dış etkenlere daha açık hale gelmesine neden olabilir. Çok sert fırçalama, aşındırıcı ürünlerin yanlış kullanımı veya dişlerin sürekli mekanik etkilere maruz kalması bu sürece katkıda bulunabilir.
Mine kaybı ilerledikçe diş hassasiyeti ortaya çıkabilir.
Dental Erozyon
Asitlerin diş yüzeyindeki mineral yapıyı çözmesi dental erozyon olarak adlandırılır. Asitli içecekler ve yiyecekler, mide asidinin ağız içine ulaşması gibi farklı etkenler erozyonla ilişkili olabilir.
Erozyon ilerlediğinde dentin açığa çıkabilir ve hassasiyet gelişebilir.
Çürük veya Diş Çatlağı
Her sızlama dentin hassasiyeti değildir. Çürük, diş çatlağı veya dişin iç dokularını etkileyen problemler de sıcak ve soğuğa karşı ağrı oluşturabilir.
Özellikle ağrı tek bir dişte belirginleşiyor, ısırma sırasında ortaya çıkıyor veya uyaran ortadan kalktıktan sonra uzun süre devam ediyorsa altta yatan nedenin diş hekimi tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Diş Hassasiyeti ile Çürük Nasıl Ayırt Edilir?
Belirtiler birbirine benzeyebildiği için yalnızca ağrının türüne bakarak kesin tanı koymak mümkün değildir. Yine de bazı özellikler değerlendirme açısından yol gösterici olabilir:
| Belirti | Olası açıklama |
|---|---|
| Soğukla kısa süreli ve ani sızlama | Dentin hassasiyeti ile ilişkili olabilir |
| Fırçalarken belirli bölgede sızlama | Açığa çıkmış dentin veya diş eti çekilmesi düşünülebilir |
| Asitli yiyecek ve içeceklerle hassasiyet | Mine aşınması veya erozyonla ilişkili olabilir |
| Isırma sırasında keskin ağrı | Diş çatlağı gibi farklı bir problem araştırılabilir |
| Kendiliğinden başlayan veya uzun süren ağrı | Dişin iç dokularının etkilenmesi açısından değerlendirme gerekebilir |
Bu tablo tanı koymak için değil, belirtilerin nedenlerinin birbirinden farklı olabileceğini göstermek için kullanılmalıdır.
Diş Hassasiyetini Azaltmak İçin Ne Yapılabilir?
Hassasiyetin kontrol altına alınmasında öncelikle nedenin belirlenmesi önemlidir. Günlük ağız bakımında ise şu noktalara dikkat edilebilir:
- Dişleri aşırı bastırmadan ve uygun teknikle fırçalamak
- Hassasiyet için geliştirilmiş diş macunlarından yararlanmak
- Asitli yiyecek ve içeceklerin sık tüketimini sınırlandırmak
- Asitli bir gıdanın hemen ardından dişleri sert şekilde fırçalamamak
- Diş ipi ve uygun ara yüz temizliğiyle ağız hijyenini sürdürmek
- Devam eden veya tekrarlayan hassasiyette diş hekimi değerlendirmesi almak
Hassasiyetin azalması her zaman nedenin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Örneğin diş eti çekilmesi veya mine kaybı devam ediyorsa yalnızca belirtilerin azalması altta yatan problemi ortadan kaldırmayabilir.
Hassasiyet İçin Diş Macunları İşe Yarar mı?
Hassasiyet giderici diş macunları bazı kişilerde hassasiyetin kontrolüne yardımcı olabilir. Bu ürünlerde farklı mekanizmalarla çalışan aktif bileşenler kullanılabilir ve etkinlik kullanılan içeriğe göre değişebilir.
Bu nedenle tek bir ürünün bütün hassasiyet türleri için en iyi seçenek olduğunu söylemek doğru değildir.
Ayrıca hassasiyetin nedeni çürük, çatlak veya başka bir dental problem ise yalnızca hassasiyet giderici bir ürün kullanmak yeterli olmayabilir. Şikâyetin devam etmesi halinde öncelikle nedenin belirlenmesi gerekir.
Diş Hassasiyetinde Diş Hekimi Hangi Tedavileri Uygular?
Tedavi, hassasiyetin nedenine göre değişir. Diş hekimi öncelikle diş yüzeylerini, diş etlerini ve hassasiyetin bulunduğu bölgeyi değerlendirir. Gerekli durumlarda farklı klinik incelemelerden de yararlanılabilir.
Dentin hassasiyetinde hassasiyeti azaltmaya yönelik profesyonel uygulamalar değerlendirilebilir. Bunun yanında diş eti çekilmesi, mine kaybı, çürük veya çatlak gibi başka bir neden belirlenirse tedavi buna göre planlanır.
Dolayısıyla hassasiyet için uygulanacak yöntem, yalnızca “diş sızlıyor” şikâyetine göre değil, sızlamanın nedenine göre belirlenir.
Hangi Durumlarda Diş Hekimine Başvurulmalı?
Diş hassasiyeti kısa süreli ve belirli uyaranlarla ortaya çıksa bile tekrarlıyorsa değerlendirilmesi faydalı olabilir. Özellikle şu durumlarda diş hekimine başvurulmalıdır:
- Ağrı giderek şiddetleniyorsa
- Ağrı uyaran ortadan kalktıktan sonra uzun süre devam ediyorsa
- Hiçbir uyaran olmadan kendiliğinden ağrı başlıyorsa
- Hassasiyet yalnızca tek bir dişte belirginleşiyorsa
- Isırma veya çiğneme sırasında ağrı oluşuyorsa
- Gece ortaya çıkan diş ağrısı varsa
- Dişte görünür çürük, kırık veya çatlak fark ediliyorsa
- Hassasiyet günlük yaşamı etkiliyorsa
Bu belirtiler hassasiyet dışında farklı bir dental problemin araştırılmasını gerektirebilir.
Sık Sorulan Sorular
Diş hassasiyeti kendi kendine geçer mi?
Hassasiyet bazı durumlarda azalabilir. Ancak belirtilerin azalması altta yatan nedenin tamamen ortadan kalktığını göstermez. Tekrarlayan hassasiyetin nedeni değerlendirilmelidir.
Soğuk su içerken dişlerin sızlaması normal mi?
Soğukla ortaya çıkan kısa süreli sızlama dentin hassasiyetiyle ilişkili olabilir. Ancak sık tekrarlıyor, şiddetleniyor veya uzun süre devam ediyorsa çürük, çatlak ya da başka bir dental sorun açısından değerlendirme gerekir.
Diş hassasiyeti çürük belirtisi midir?
Her zaman değildir. Hassasiyet diş eti çekilmesi, mine aşınması veya erozyon gibi nedenlerle de ortaya çıkabilir. Bununla birlikte çürük de sıcak ve soğuğa karşı ağrı oluşturabileceğinden kesin ayrım için klinik değerlendirme gerekebilir.
Hassas dişler için hangi diş macunu kullanılmalı?
Hassasiyet giderici olarak formüle edilmiş diş macunları bazı kişilerde fayda sağlayabilir. Ancak devam eden hassasiyetin nedeni belirlenmeden yalnızca ürün değişikliğine odaklanmak doğru değildir.
Diş hassasiyeti diş minesinin zarar gördüğü anlamına mı gelir?
Her zaman değil. Hassasiyet diş eti çekilmesi nedeniyle kök yüzeyinin açığa çıkması gibi farklı nedenlerle de oluşabilir. Mine aşınması veya erozyon ise hassasiyetin olası nedenleri arasındadır.
Diş hassasiyeti için diş hekimine gitmek gerekir mi?
Hassasiyet tekrarlıyor, şiddetleniyor veya uzun süren ağrıya dönüşüyorsa diş hekimi değerlendirmesi gerekir. Özellikle tek bir dişte görülen veya kendiliğinden başlayan ağrılar ihmal edilmemelidir.
Editör iletişim: info@unluakademi.com
