Ağız ve diş hastalıklarının büyük bölümü ağrı başlamadan önce fark edilebilir ve günlük alışkanlıklarla önlenebilir. Diş fırçalama düzeninizi, diş arası temizliğini, diş eti kanamasını, şeker ve tütün tüketiminizi ve son diş hekimi kontrolünüzü gözden geçirmek, hangi alışkanlığın güçlendirilmesi gerektiğini görmeyi kolaylaştırır. Her yıl 22 Kasım'ı içine alan Ağız ve Diş Sağlığı Haftası, bu değerlendirmeyi yapmak için uygun bir zamandır.
22 Kasım Neden Diş Hekimliği Günü Olarak Kutlanır?
22 Kasım 1908'de İstanbul'da ilk Dişçi Mektebi açıldı. Bu okul, Türkiye'de bilimsel diş hekimliği eğitiminin başlangıcı kabul edilir. Okulun açıldığı gün uzun yıllar diş hekimleri tarafından anıldı.
Türk Dişhekimleri Birliği'nin başvurusu, Sağlık, Millî Eğitim ve İçişleri Bakanlıklarının onayıyla 1996 yılında kabul edildi. O tarihten bu yana 22 Kasım resmî olarak Diş Hekimliği Günü, 22 Kasım'ı içine alan hafta da Toplum Ağız Diş Sağlığı Haftası olarak kutlanıyor. Haftanın başlangıç ve bitiş günleri, 22 Kasım'ın haftanın hangi gününe denk geldiğine göre yıldan yıla değişebilir.
Dünya genelinde ise farklı bir tarih öne çıkar. FDI Dünya Diş Hekimliği Federasyonu'nun öncülüğünde 20 Mart, Dünya Ağız Sağlığı Günü olarak kutlanır.
Ağız ve Diş Sağlığı Haftası Neden Önemli?
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre ağız hastalıkları dünya genelinde yaklaşık 3,5 milyar kişiyi etkiliyor. Kalıcı dişlerde tedavi edilmemiş diş çürüğü, dünyada en sık görülen sağlık sorunları arasında yer alıyor. Buna karşın ağız ve diş hastalıklarının büyük bölümü önlenebilir ve erken evrede tedavi edilebilir.
Şeker tüketimi, tütün kullanımı, alkol ve yetersiz ağız bakımı, ağız hastalıklarının başlıca değiştirilebilir risk etkenleridir. Bu etkenlerin çoğu diyabet, kalp-damar hastalıkları ve bazı kanserlerle de ortaktır. Ağız ve Diş Sağlığı Haftası, bu risklerin günlük alışkanlıklarla azaltılabileceğini hatırlatmak için bir fırsattır.
Bu Hafta Ağız Sağlığınızı Nasıl Gözden Geçirebilirsiniz?
Ağız sağlığını değerlendirmek için birkaç basit soruyu yanıtlamak, hangi alışkanlığın güçlendirilmesi gerektiğini görmeyi kolaylaştırır.
| Kendinize sorun | Neden önemli? |
|---|---|
| Dişlerimi günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalıyor muyum? | Florürlü macun çürük riskini azaltır. Gece yatmadan önce yapılan fırçalama ayrıca önemlidir. |
| Diş aralarımı temizliyor muyum? | Diş fırçasının ulaşamadığı yüzeylerde plak birikir; diş ipi veya ara yüz fırçası bu bölgeleri temizler. |
| Fırçalarken diş etim kanıyor mu? | Kanama, diş eti iltihabının erken belirtilerinden biri olabilir. |
| Şekerli yiyecek ve içecekleri ne sıklıkla tüketiyorum? | Çürük riskini şekerin miktarı kadar tüketim sıklığı da artırır. |
| Sigara veya başka tütün ürünü kullanıyor muyum? | Tütün kullanımı diş eti hastalığı ve ağız kanseri riskini artırır. |
| Son diş hekimi kontrolüm ne zamandı? | Çürük ve diş eti hastalığı çoğu zaman ağrı başlamadan önce muayenede fark edilir. |
Fırçalarken görülen kanama çoğu zaman önemsenmez. Kanamanın hangi durumlarda ciddiye alınması gerektiği Diş Eti Kanaması Normal mi? yazısında ele alınıyor.
Diş Hekimi Kontrolünde Neler Değerlendirilir?
Rutin kontrolde diş hekimi yalnızca çürüklere bakmaz. Muayenede şu alanlar değerlendirilir:
- Dişlerde çürük, aşınma ve çatlak bulunup bulunmadığı
- Mevcut dolgu, kaplama ve protezlerin durumu
- Diş eti sağlığı ve diş taşı birikimi
- Dil, yanak içi ve damak gibi yumuşak dokulardaki yara veya renk değişiklikleri
- Çene eklemi ve dişlerin kapanışı
Gerektiğinde muayeneye röntgen eklenebilir. Kontrollerin ne sıklıkla yapılacağı herkes için aynı değildir; kişinin çürük ve diş eti hastalığı riskine göre diş hekimi tarafından belirlenir.
Diş taşı, fırçalamayla temizlenemeyen sertleşmiş bir birikintidir ve yalnızca diş hekimi tarafından temizlenebilir. Nasıl oluştuğu ve temizliğin neden gerekli olduğu Diş Taşı Neden Oluşur? yazısında anlatılıyor.
Ağız Sağlığı Genel Sağlıkla Nasıl İlişkilidir?
Ağız ve diş hastalıkları yalnızca ağızla sınırlı kalmaz. Ağrılı bir diş ya da eksik dişler; beslenmeyi, konuşmayı, uykuyu, okul ve iş yaşamını etkileyebilir.
Diyabet ile diş eti hastalığı arasında iki yönlü bir ilişki bulunur. Kan şekeri kontrolü bozuk olan kişilerde diş eti hastalığı daha kolay gelişebilir; ilerlemiş diş eti hastalığı da kan şekeri kontrolünü zorlaştırabilir. Bu nedenle diyabeti olan kişilerde düzenli diş hekimi kontrolü ayrıca önem taşır.
Hangi Belirtiler Kontrolü Beklemeden Değerlendirilmeli?
Şu bulgular varsa bir sonraki rutin kontrolü beklemeden diş hekimine başvurulması önerilir:
- Fırçalarken tekrarlayan diş eti kanaması
- Sıcak, soğuk veya tatlıyla ortaya çıkan diş hassasiyeti
- Geçmeyen ağız kokusu
- Kırılan dolgu, düşen kaplama veya sallanan diş
Yüzde ya da diş çevresinde şişlik, ateşle birlikte diş ağrısı veya ağız içinde üç haftadan uzun süren iyileşmeyen yara, beyaz ya da kırmızı leke varsa değerlendirme geciktirilmemelidir. Bu belirtilerin her biri ciddi bir hastalık anlamına gelmez; ancak nedeninin muayeneyle belirlenmesi gerekir.
Bu Haftayı Aile İçin Nasıl Değerlendirebilirsiniz?
- Ev halkının diş fırçalarını kontrol edin; fırçalar yaklaşık üç ayda bir veya kılları açıldığında yenilenmelidir.
- Çocuklarda kullanılan macun miktarını ve fırçalamanın ebeveyn gözetiminde yapılıp yapılmadığını gözden geçirin.
- Uzun süredir kontrole gitmeyen aile bireyleri için diş hekimi randevusu planlayın.
- Hareketli protez kullanan yakınlarınızın protez temizliğini ve protezin uyumunu kontrol ettirin.
Çocuklarda doğru macun miktarı, beslenme alışkanlıkları ve florür vernik gibi koruyucu uygulamalar Çocuklarda Diş Çürüğü Nasıl Önlenir? yazısında ayrıntılı olarak ele alınıyor.
Sık Sorulan Sorular
Ağız ve Diş Sağlığı Haftası ne zaman kutlanır?
Ağız ve Diş Sağlığı Haftası, her yıl 22 Kasım'ı içine alan hafta kutlanır. Haftanın başladığı ve bittiği günler yıldan yıla değişebilir.
Diş Hekimliği Günü için neden 22 Kasım seçildi?
22 Kasım 1908, Türkiye'de ilk Dişçi Mektebi'nin İstanbul'da açıldığı gündür. Bu tarih, 1996'dan itibaren resmî olarak Diş Hekimliği Günü olarak kutlanmaktadır.
Diş hekimine ne sıklıkla gidilmelidir?
Kontrol aralığı herkes için aynı değildir. Çürük ve diş eti hastalığı riski düşük olan kişilerde kontroller daha seyrek, riski yüksek olan kişilerde daha sık planlanabilir. Uygun aralık, muayene sonrasında diş hekimi tarafından belirlenir.
Diş fırçası ne sıklıkla değiştirilmelidir?
Diş fırçasının yaklaşık üç ayda bir ya da kılları açılıp dağıldığında yenilenmesi önerilir. Kılları açılmış bir fırça diş yüzeylerini yeterince temizleyemez.
Ağız gargarası diş fırçalamanın yerine geçer mi?
Hayır. Gargaralar diş yüzeyindeki plağı mekanik olarak uzaklaştırmaz. Fırçalamanın ve diş arası temizliğinin yerine değil, gerektiğinde diş hekiminin önerisiyle bunlara ek olarak kullanılabilir.
Hiçbir şikâyetim yoksa yine de kontrole gitmeli miyim?
Evet. Diş çürüğü ve diş eti hastalığı başlangıçta çoğu zaman ağrı yapmaz. Düzenli kontroller, bu sorunların daha basit yöntemlerle tedavi edilebildiği erken evrede fark edilmesini sağlar.
Ağız ve Diş Sağlığı Haftası, kendi ağız bakımınızı ve kontrol takviminizi gözden geçirmek için uygun bir zamandır. Hangi aralıklarla kontrole gidileceği ve hangi koruyucu uygulamaların gerektiği; kişinin çürük ve diş eti hastalığı riskine, mevcut dolgu ve protezlerine, genel sağlık durumuna ve günlük bakım alışkanlıklarına göre belirlenir.
-World Health Organization – Oral health
-Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı – 22 Kasım Diş Hekimliği Günü
Editör iletişim: info@unluakademi.com
